تصاویر جدید فينیکس آشکار کرد که لایه درخشان دیده شده در زیر بستر مریخ ، یخ است ، نه نمک . 

چند روز پیش بیلچه ی مریخ نشین فينیکس، بعد از خاک برداری چاله ی کوچکی در سطح مریخ ایجاد کرد که لایه سفید و درخشانی در چاله دیده می شد . دانشمندان با اینکه می دانستند در زیر سطح مریخ و در قسمتی که فينیکس فرود آمده یخ وجود دارد ، اما شک داشتند که این لایه یخ است یا نمک .

فينیکس در طول این چند روز تصاویر جدیدی از این چاله به زمین ارسال کرد . این چاله به طور غیر رسمی "Dodo-Goldilocks" نام گذاری شده است . تصاویر جدید ارسال شده از Dodo-Goldilocks نشان می دهد که مقداری از این لایه درخشان کم شده است (همان طور که در تصویر متحرک زیر مشاهده می کنید).

دانشمندان با مشاهده این تصویر کاملا اطمینان پیدا کردند که این لایه ، یک لایه ی یخی است که در اثر تماس با هوا بعد از چند روز بخار شده است و اگر این لایه از نمک بود ، هرگز چنین اتفاقی برایش نمی افتاد .

پیتر اسمیت مدیر بخش تحقیقات فينیکس در این باره گفته است : "ما می دانیم که یخ چیزی جز H2O نیست ، و وجود یخ به تنهایی برای ما اهمیت ندارد بلکه این ناخالصی های موجود در یخ و همینطور خاک روی آن است که برای ما اهمیت دارد و می توانیم به وسیله ی آن تاریخچه ی حیات در مریخ را در صورت وجود شناسایی کنیم ."

همچنین ، پیش از این ، مهندسان پروژه فينیکس در روز پنجشنبه اعلام کردند که بازوی روباتیک مریخ نشین در هنگام کندن زمین با سطح سخت مواجه شده اند . این چاله ی جدید کنده شده "Snow White 2" نام گذاری شده است و در همان عمقی به سطح شخت رسیده که در چاله ی "Dodo-Goldilocks"  آب پیدا شده بود . این امر دانشمندان را بسیار هیجان زده کرده است و آنها احتمال می دهند این لایه نیز بخشی از یخ باشد .

 شبيه سازي هاي رايانه اي معماي چگونگي پيدايش ابر سياهچاله ها را پيچيده تر كرده اند.  

 

سياهچاله هاي بسيار بزرگ از كجا آمده اند؟ يك فرضيه عنوان مي كند كه اين هيولاها از "بذر" سياهچاله هاي كوچكتر كه گاز پيرامون خود را بلعيده اند بوجود آمدند. اما شبيه سازيهاي رايانه اي جديد پيشنهاد مي كنند كه اين "بذرها" عملا بدون آنكه ماده اي جهت بلعيدن اطراف آنها باشد متولد شدند. اين نتيجه گيري باعث شد تا معماي چگونگي بوجود آمدن بزرگترين سياهچاله ها عميق تر شود.

 

كوازارها اجرام بينهايت درخشاني هستند. تصور مي شود كه كوازارها محل داغ شدن گاز و درخشش آن در زمان سرازير شدن به درون سياهچاله هائي هستند كه جرمي برابر يك بيليون و يا حتي بيشتر از خورشيد دارند. كوازارها در فاصله هاي بسيار دوري از زمين مشاهده شدند بدين معني كه زماني كمتر از يك بيليون سال بعد از انفجار بزرگ ظهور كردند.

  

 

 

اما اينكه چگونه اين سياهچاله ها اينقدر سريع رشد كرده و تبديل به ابر سياهچاله شده اند يك هنوز يك شگفتي باقي مانده است. برخي از ستاره شناسان مي گويند كه سياهچاله هاي كوچكتر با اندازه اي حدود 100 برابر خورشيد كه از فرو ريختن ستاره هاي اوليه كيهان در انتهاي حيات خود بر جاي ماندند سر آغاز اين ابرسياهچاله ها بودند. 

 

اما اولين ستاره هاي كيهان فقط چند صد ميليون سال بعد از انفجار بزرگ متولد شدند. حتي اگر اين ستاره ها قبل از فروريزي و تبديل شدن به سياهچاله ها فقط چند ميليون سال عمر داشتند باز هم زمان زيادي براي رشد اين "بذرها" و تبديل شدن به هيولاهائي كه به كوازارها نيرو مي دهند وجود نداشت. 

 

اكنون بنظر مي رسد كه اين معما عميق تر هم شده است. زيرا شبيه سازي هاي رايانه اي اين واقعيت را آشكار مي كنند كه اين "بذر" سياهچاله ها زماني بوجود آمدند كه اطراف آنها مواد (غذاي) كمي براي بزرگ شدن وجود داشته است.

 

تام ابل از دانشگاه استانفورد آمريكا و همكاران وي با ايجاد مدلهاي رايانه اي ، اولين نسل ستاره ها را شبيه سازي كردند. تصور مي شود كه اين ستاره هاي اوليه بسيار بزرگ و درخشان بودند و وزني حدود 300 برابر خورشيد داشته اند. شبيه سازي ها نشان دادند كه تابش سهمگين اين ستاره ها گازهاي اطراف آنها را به فاصله هاي بسيار دور پرتاب مي كرد.   

 

در نتيجه سياهچاله هائي كه بعد از پايان زندگي چند ميليون سالي اين ستاره ها شكل گرفتند دچار قحطي شدند و مواد كمي براي تغذيه در اطراف آنها وجود داشت. در اين شبيه سازيها ، بازگشت گاز به سوي سياهچاله ها و سقوط آن به درون هيولاها براي فراهم كردن غذاي آنها حدود 100 ميليون سال بطور انجاميد. زمان از دست رفته به دليل گرسنگي اوليه تصور اينكه چگونه اين سياهچاله ها در مدت كوتاهي بعد از قحطي توانستند بيليونها برابر خورشيد متورم شوند را بسيار دشوارتر مي كند.  

 

آبل كه نتايج تحقيقات گروه را در كنفرانس مركز اختر فيزيك هاروارد اسميتسونين گزارش كرد مي گويد" تا آنجائي كه تحقيقات من نشان مي دهند ،  "بذر" سياهچاله ها نمي توانند نياكان ابر سياهچاله ها باشند."

 

"وولكر برام" از دانشگاه تگزاس نيز تاكيد دارد كه تحقيقات جديد مشكل مهمي در اين مورد كه سياهچاله هاي كوچكتر سرآغاز هيولاهاي بزرگتر بوده اند را مطرح مي كند.

 

نظريه جايگزيني كه برام و ساير دانشمندان در مورد آن تحقيق كردند اين است كه احتمالا يك ابر گازي غول آسا مستقيما دچار فروريزي شده و سياهچاله هائي بين هزار و  يك ميليون برابر جرم خورشيد را بوجود آورده است. گرانش قدرتمند يك سياهچاله مانند اين به جمع آوري گاز كمك كرد تا بتواند بصورت بالقوه و به سرعت به جرمي برابر بيليونها  خورشيد برسد. برام مي گويد" بنظر مي رسد اين يك فرضيه نويد بخش در حل معماي چگونگي پيدايش ابرسياهچاله ها باشد".   

 

ستاره شناسان کوچکترین سیاره تا امروز را که در مدار ستاره ای معمولی می گردد ردیابی کرده اند؛ کره ای که تنها سه برابر زمین است. 

کشف سیاره ای با جرم مشابه زمین هدف نهایی منجمانی است که سیارات را در منظومه های دیگر جستجو می کنند.چنین کشفی مهم خواهد بود زیرا دانشمندان به دنبال یافتن کرات دیگری هستند که زمینه وجود حیات در آنها مهیا باشد.این سیاره حول ستاره ای می گردد که جرم آن چنان کم است که ممکن است یک ستاره به اصطلاح "ناکام" یا یک کوتوله قهوه ای باشد.

اخترشناسان این کره تازه را با استفاده از تکنیکی موسوم به "مایکرولنزینگ گرانشی" کشف کردند.این شیوه از این خاصیت استفاده می کند که نور هنگام گذر از نزدیکی یک شیء سنگین مانند یک ستاره خم می شود.سیاره تازه حدود 3/3 برابر زمین است. برخی محققان می گویند این سیاره ممکن است دارای جوی غلیظ باشد و احتمال دارد اقیانوسی مایع بر سطح آن وجود داشته باشد. تلسکوپ فضایی جیمز وب که قرار است در سال 2013 پرتاب شود می تواند نشانه های حیات را روی سیاراتی به اندازه زمین که حول ستاره های کم جرم در همسایگی ما در جهان می گردند جستجو کند. قبلا یک سیاره کوچکتر از این کشف شده بود اما در اطراف یک تپ اختر (پالسار) کشف شده بود. اما سیاره جدید در اطراف یک ستاره معمولی پیدا شده است.

دیوید بنت محقق اصلی این پروژه از دانشگاه نوتردام گفت: "مایکرولنزینگ راهی است که به یافتن سیارات کوچکتر منجر می شود، از جمله سیاراتی به اندازه زمین." وی افزود: "این یافته همچنین منجمانی را که در جستجوی سیاراتی هستند که در فاصله لازم برای پیدایش حیات از ستاره های کم جرم می گردند دلگرم خواهد کرد."

جهانی پرآب؟

این سیاره با شعاعی شبیه به زهره - فاصله زهره از خورشید - حول کوتوله قهوه ای می گردد. اما تصور می شود که ستاره مرکزی سه هزار تا یک میلیون بار محوتر از خورشید باشد بنابراین انتظار می رود سطح فوقانی اتمسفر این سیاره از پلوتون سردتر باشد. نیکلاس راتنبری از دانشگاه منچستر که از دیگر محققان این پروژه است به بی بی سی گفت: "براساس محکم ترین ایده های ما از چگونگی شکل گیری سیارات، این سیاره می تواند اتمسفر خیلی غلیظی داشته باشد. این اتمسفر احتمالا مثل یک پتو عمل می کند و سیاره را گرم نگاه می دارد." "بنابراین حتی اگر مقداری انرژی وارد شده از خورشید منظومه ناچیز باشد.... حرارت داخلی که از داخل سیاره متصاعد می شود می تواند سطح را گرم کند." "این باعث گمانه زنی هایی شده است دایر بر اینکه امکان وجود اقیانوسی مایع بر سطح آن هست. این مهیج است چون یکی از خواصی که مایلیم روی یک سیاره قابل سکونت ببینیم وجود آب مایع روی سطح است." این سیاره توسط تلسکوپ MOA-II در کوه "مانت جان" در زلاندنو کشف شد و MOA-2007-BLG-192Lb نامگذاری شده است

هر ساله اعضای انجمن های نجومی، منجمین آماتور و گروه های مختلف علاقمند به نجوم یک روز گردهم جمع می شوند تا شگفتی ها و زیبایی های آسمان را به مردم نشان دهند. اما بصورت رسمی روز جهانی نجوم با هدف " ترویج دستاورد های جدید علمی و ارایه اطلاعات، منابع و ترغیب به عرصه های مختلف نجوم" تجلیل می شود تا به مردم نشان داده شود که نجوم عرصه بسیار جالب و حتی نوعی تفریح است.

دوگ برجیر Doug Berger رئیس انجمن نجوم شمال کالیفرنیا این رویداد را برای اولین بار در سال 1973 به عنوان یک روش بسیار خوب برای جلب توجه مردم به علم و سرگرمی از طریق برگزاری نمایش و برنامه های رصدی در مرکز شهر تجلیل نمود. از همان زمان به بعد تجلیل و گردهمایی در اندازه. های مختلف رواج شده است.

تاریخ دقیق این روز بصورت سنتی در نیمه دوم ماه اپریل و هفته اول ماه می و نزدیک به زمانی که مهتاب در ربع اول خود قرار می گیرد، تجلیل می شود. آن سال این حالت مهتاب با دهم ماه می مصادف افتاد که از آن به بعد تاریخ دقیق آن را 10 می هر سال تعیین نموده اند.انجمن نجوم پژوهشسرا نیز هم گام با تمام کشور و جهان و با همکاری رصد خانه مهر عالی شهر و برای سومین سال متوالی قصد دارد همایش روز جهانی نجوم را در رصد خانه مهر عالی شهر برگزار کند. از علاقه مندان دعوت می شود که در روز جمعه ۲۰/۲/۱۳۸۷ ساعت ۱۷:۳۰  الی ۲۲ با حضور خود روشنی بخش همایش خودشان باشند .

ماراتن مسیه

سلام دوستان

امیدوارم حاله همتون خوب باشه؟(انشاالله)

منو(مهیمنی) ساناز(هاشمی)با همه سختی ها،توکل به خدا کردیمو یه روز مونده به ماراتن ساعت ۳:۰۰بعداز ظهر از بوشهر حرکت کردیم به سمت تهران ساعت ۸:۳۰ صبح رسیدیم.۲الی۳ساعت طول کشید تا اسامی و اتوبوس ها اماده شدن.۷ساعت طول کشید تا رسیدیم قصر بهرام خلاصه ماراتن به خوبی وخوشی برگزار شد ما که خیلی حال کردیم.انشاالله اگه خدا بخواد ماراتن بعدی یه اتوبوس میگیریم همه با هم بریم البته اگه دوستان هم یه کمی همت به خرج بدن و ..........در ضمن یه تشکر خیلی ویژه هم از آقای لاوری استادمون  که اگه لطف و بزرگواری ایشون نبود ما نمی تونستیم  تو این رقابت بزرگ که بهترین منجمان کشور حضور داشتن شرکت کنیم.

یاحق.......

جهت اطلاعات بیشتر ازبرگزیدگان ماراتن به این آدرس مراجعه کنید: http://www.asiac.ir/

سال نو مبارک

بهار دلنواز دیگری رسید. شکوفه های سپید، تولد برگ های سبز، و تغییر چهره آسمان. نوروز جشن ملی ایرانیان و آیین شناخته شده جهانی است که با لحظه آغاز بهار قرین است. فارق از هر قوم و کیشی، هر باور و عقیده ای که با هر انسانی است، این جشن شادی طبیعت است و انسان بخشی از آن. ایرانیان نوروز را با رسیدن خورشید به نقطه اعتدای بهاری (یا درست تر رسیدن زمین به این نقطه در مدار خود) جشن می گیرند. این آیینی نجومی است که قرنهاست با فرهنگ این مرز و بوم عجین شده است. تصویر زیر شب بهاری را در دامنه های دماوند نشان می دهد، شبی با سکوت طبیعت، درخشش راه شیری و صدای تنین انگیز دف. در این شبهای بهاری با طلوع بامدادی راه شیری تابستان چهره آسمان نیز نو شده است.

چگونگی محاسبه‌ی لحظه‌ی تحویل سال 1387

نوروز و جشن آیینی ما ایرانیان قدمتی چند هزار ساله دارد. كسی نمی‌تواند لحظه‌ی زیبای تحویل سال را در هر بعدی اعم از نجومی، عرفانی و ... از یاد ببرد. همه چیز دگرگون می‌شود و این دگرگونی گویی كل زمین و زمان را در بر می‌گیرد. لذا این لحظه‌ی ارزشمند از باستان تاكنون مورد توجه بوده است.

موقعیت خورشید در لحظه‌ی تحویل سال نو

تقویم یكی از مظاهر فرهنگی ملت‌های جهان است و به خود می‌بالیم كه وارث دقیق‌ترین تقویم دنیا هستیم. تقویم هجری شمسی مانند دیگر تقویم‌های موجود در دنیا نیست كه با تغییر روز، سال جدید در آن آغاز شود، بلكه در یك لحظه به نام تحویل سال یا رسیدن خورشید به نقطه‌ی اعتدال بهاری است كه آغاز می‌گردد. فرقی ندارد كه در چه نقطه‌ای از زمین باشید زیرا این لحظه برای همه كاملاً یكسان است. این برتری برازنده‌ی تقویم ما ایرانیان است.

حال بد نیست بدانیم چگونه می‌توانیم با روش‌های ساده آن هم به طور نسبتاً دقیق این لحظه را محاسبه كنیم.
یكی از سامانه‌های معروف مختصات سماوی، مختصات دایرة‌البروجی است. این سامانه حاصل چرخش ظاهری خورشید به دور زمین در طی یك‌سال شمسی است. در واقع در این سامانه مختصات عرضی اجرام سماوی به عرض دایرة‌الروجی و مختصات طولی به طول دایرة‌البروجی مشهور است. خورشید نیز در چرخش ظاهری خود به دلیل قرار‌گیری بر روی دایرة‌البروج عرض صفر درجه دارد و طول آن نیز بر اساس میزان جركت آن در طی ایام سال قابل محاسبه است. لحظه‌ی تحویل سال از برخورد دو صفحه‌ی حركت وضعی و انتقالی زمین به وجود می‌آید. حال كافی است تا مختصات ظاهری خورشید را با استفاده از تقویم‌های نجومی یا نرم‌افزارهای دقیق در اختیار داشته باشید و با فرمول‌های نجومی آن را به مختصات واقعی اصلاح كنید.

این مختصات اصلاح شده با در نظر گرفتن پارامتر دلتا T و لحاظ ۳.۵+ ساعت به گرینویچ برای ساعت صفر چهار روز ۱۹، ۲۰ ، ۲۱ و ۲۲ مارس ۲۰۰۸ به شرح زیر است.

 

تاریخ	طول دایرة‌البروجی
ساعت صفر 19 مارس 2008	358.6213889 درجه
ساعت صفر 20 مارس 2008	359.6150000 درجه
ساعت صفر 21 مارس 2008	000.6080556 درجه
ساعت صفر 22 مارس 2008	001.6005556 درجه

همان‌طور كه مشخص است طول دایرة‌البروجی خورشید بین ساعت صفرِ ۲۰ و ۲۱ مارس ۲۰۰۸، صفر می‌شود. پس لحظه‌ی تحویل سال ۱۳۸۷ بین این دو تاریخ است.
حال باید تغییرات جابه‌جایی خورشید طی ساعت صفر ۱۹ مارس تا ساعت صفر ۲۰ مارس ۲۰۰۸ بررسی كنیم.

درجه ۰.۹۹۳۰۵۵۶=۳۵۹.۶۱۵-۰۰۰.۶۰۸۰۶+۳۶۰

سپس باید آن مقدار از حركت خورشید را بر روی دایرة‌الروج از ساعت صفر ۲۰ مارس تا زمانی‌كه طول دایرة‌البروجی صفر (لحظه‌ی تحویل سال) می‌شود را محاسبه كنیم.

درجه ۰.۳۸۵=۳۵۹.۶۱۵-۳۶۰

حال برای محاسبه‌ی لحظه‌ی تحویل سال ۱۳۸۷ یك تناسب ساده می‌بیندیم. در واقع خورشید طی ۲۴ ساعت از ساعت صفر ۲۰ مارس تا ساعت صفر ۲۱ مارس ۲۰۰۸ مقدار ۰.۹۹۳۰۶ درجه بر روی دایرة‌البروج جابه‌جا شده است. پس مقدار ۰.۳۸۵ درجه را در طی چه مقدار زمانی جابه‌جا خواهد شد؟

ساعت ۹.۳۰۴۶۱۱=۰.۹۹۳۰۵۵۶÷(۲۴×۰.۳۸۵)

بعد از تبدیل به دقیقه و ثانیه لحظه‌ی تحویل سال ۱۳۸۷ با دقتی قابل قبول ساعت ۰۹:۱۸:۱۷ خواهد شد كه یك ثانیه به دلیل خطای گرد كردن از آن كسر شده است. نرم‌افزارهای قدرتمند محاسباتی مانند Micca و Accurate Times ۵ هر دو، لحظه‌ی تحویل سال ۱۳۸۷را ۰۹:۱۸:۱۸ محاسبه كرده‌اند. حال آن‌كه شورای تقویم این لحظه را ساعت ۰۹:۱۸:۱۹ اعلام نموده است كه به نظر می‌رسد این ۱ ثانیه اختلاف به دلیل تفاوتی اندك در دقت محاسبات طول دایرة‌البروجی خورشید است.

اما این ساعت برابر با چه تاریخی از تقویم شمسی است؟

برای پاسخ به این سوال لازم است كه ما با قاعده‌ی نوروز تحویلی نیز آشنا شویم. بر اساس این قاعده اگر لحظه‌ی تحویل سال بین ساعت ۰۰ تا لحظه‌ی ظهر حقیقی (لحظه‌ای كه خورشید از نصف‌النهار ناظر عبور می‌كند كه برای ایران نصف‌النهار ۳.۵+ از گرینویچ یعنی طول ۵۲.۵ درجه شرقی محاسبه می‌شود) باشد همان روز را به عنوان آغاز سال (یا ۱ فروردین) در نظر می‌گیرند. حال اگر لحظه‌ی تحویل سال منطبق بر لحظه‌ی ظهر حقیقی و یا بین لحظه‌ی ظهر حقیقی و ساعت صفر باشد، فردای آن روز را به عنوان آغاز سال جدید (یا ۱ فروردین) در نظر می‌گیرند. در این حالت لحظه‌ تحویل سال ۲۹یا ۳۰ اسفند واقع می‌شود.

همان‌طور كه می‌دانید طول سال شمسی كسر دقیقی از ۳۶۵ روز نیست و تقریباً ۶ ساعت در هر سال اضافی دارد. لذا با جمع این كسور در طی ۴ و گاهی مواقع ۵ سال، یك روز به انتهای سال چهارم یا پنجم اضافه می‌شود كه در این صورت آن سال كبیسه خواهد شد. به همین دلیل با به وجود آوردن چنین قاعده‌ای از حركت تحویل سال در تقویم هجری شمسی جلوگیری می‌كنند. و با هر بار گذر لحظه‌ی تحویل سال از لحظه‌ی ظهر حقیقی یك روز به عنوان كبیسه اضافه خواهد شد. برای مثال تحویل سال ۱۳۸۸ ساعت ۱۵:۱۳:۳۹ و لحظه‌ی ظهر حقیقی ۱۲:۰۷:۲۸ است كه همان‌طور كه مشخص است لحظه‌ی تحویل سال از لحظه‌ی ظهر حقیقی عبور كرده است و لذا سال ۱۳۸۷ یك سال كبیسه خواهد بود.

پس با این توضیحات لحظه‌ی تحویل سال ۱۳۸۷ كه ساعت ۰۹:۱۸:۱۹ و لحظه‌ی ظهر حقیقی برای نصف‌النهار رسمی ایران ۱۲:۰۷:۲۵ است لذا بر اساس قاعده‌ی نوروز تحویلی ۲۰ مارس ۲۰۰۸ برابر با ۱ فروردین ۱۳۸۷ خواهد بود و سال ۱۳۸۶ نیز یك سال عادی است.

منابع:
نرم‌افزار Accurate Times ۵.۱۱
تقویم هجری شمسی نوشته‌ی ایرج ملك‌پور

سر آرتور سي کلارک درگذشت

سر آرتور سی کلارک،‌بامداد امروز ۴ شنبه ۲۹ اسفند، به دلیل ناراحتی تنفسی در منزلش سری لانکا در گذشت و براساس وصیتش مراسم درگذشت او ساده و خصوصی برگزار خواهد شد.
به گزارش ایسنا: آرتور سي. كلارك" كه از دهه‌ي 60 از علايم ناتوان‌كننده‌ي فلج رنج مي‌برد و مدتي نيز بر روي ويلچر مي‌نشست، در ساعت‌هاي آغازين امروز (چهارشنبه) بر اثر مشكلات تنفسي در خانه‌اش در سريلانكا درگذشت.
"كلارك" در سال 1968 به شهرت رسيد؛ زماني‌كه داستان كوتاهي به‌نام «نگهبان» را در قالب فيلم‌نامه نوشت، تا فيلم «2001؛ اوديسه‌ي فضايي» به كارگرداني "استنلي كوبريك" ساخته شود.
به گزارش رويترز، وي كه زماني "اولين ساكن كلبه‌ي الكترونيكي" لقب گرفته بود، با نوع خاص نگاهش به مسافرت فضايي در آينده و همچنين دنياي رايانه، تخيل مردم را جلب خود كرد. توصيفات مشروح "سي. كلارك" درباره‌ي سفينه‌هاي فضايي، ابررايانه‌ها و سيستم‌هاي ارتباطي سريع، مورد علاقه‌ي ميليون‌ها خواننده در سراسر جهان قرار گرفت.
"كلارك" عضو هيأت امناي انجمن ملي هوافضاي انگلستان بود كه "جورج وايت سايدز" - مدير اجرايي آن - امروز در پيامي به مقام او اداي احترام كرد. "كلارك" در سال 1976 به عضويت افتخاري سازمان هوافضاي آمريكا نيز درآمد.
او اخيرا پيش از مرگ گفته بود: «اغلب از من مي‌پرسند دوست دارم در آينده با چه عنواني در يادها بمانم. من در نويسندگي پيشينه‌ي طولاني دارم، كاوش‌هاي زير‌آب كرده‌ام و سازمان‌دهنده‌ي فضايي نيز بوده‌ام؛ با اين حال دوست دارم به عنوان يك نويسنده مرا به ياد بياورند.»
"سي. كلارك" در زمان حيات، بيش از يكصد كتاب داستاني و غيرداستاني نوشت. پرفروش‌ترين اثر او به‌نام «3001؛ آخرين اوديسه» در سن 79سالگي نويسنده منتشر شد.
از مهم‌ترين آثارش به «پايان كودكي» (1953)، «شهر و ستارگان» (1956) ، «ملاقات با راما» (1973)، «زمين پادشاهي» (1975) و «ترانه‌هاي زمين دورافتاده» (1986) مي‌توان اشاره كرد.
از افتخارات "سر آرتور سي. كلارك" در عرصه‌ي نويسندگي به كسب سه جايزه‌ي Nebule
(در اصطلاح ستاره‌شناسي به معناي "سحابي") از انجمن نويسندگان آثار علمي - تخيلي آمريكا در سال‌هاي 1872، 1974و 1979 و همچنين كسب دو جايزه‌ي "هوگو" از مجمع جهاني علمي - تخيلي در سال‌هاي 1974 و1980 مي‌توان اشاره كرد.
"كلارك" در سال 1986 به عنوان استاد بزرگ انجمن نويسندگان آثار علمي - تخيلي آمريكا برگزيده شد.
اخرشناس پرآوازه بریتانیایی پاتریک مور درباره این حادثه ناگوار می گوید:" این حادثه از دست دادن بزرگی بود" او همچنین افزود:" او نویسنده ای بزرگ در زمینه علمی تخیلی، دانشمندی عالی مقام، هدایتگری بزرگ و دوستی گرانبها بود."
چندي پيش جهان ۹۰ سالگي کلارک را جشن گرفت و در تهران نيز مراسمي به پاسداشت مقام علمي او از سوي ماهنامه نجوم بر گزار شده بود.

 

سر آرتور سي کلارک در گذشت - عکس پوريا ناظمي

 

اسامی پذیرفته شدگان ماراتن مسیه

به نام حق

سلام دوستان

دیشب اسامی پذیرفته شدگان هشتمین ماراتن مسیه

 رو اعلام کردند که از استان بوشهر خانم ها:

سیده فهیمه مهیمنی

مائده شباب

رضوان محمودی

در رده رقابتی ـ آموزشی پذیرفته شدند. با امید به اینکه

  با همکاری و مساعدت مسئولین محترم،من و این دو

دوست عزیز موفق به شرکت در این رقابت شویم.

انشاا... با شرکت در این رقابت کشوری در کنار کسب

 تجربه برای سالهای آتی بتوانیم افتخاری را به افتخارات

 گروه نجوم بیافزاییم.

جهت اطلاعات بیشتر به این آدرس مراجه کنید:http://www.asiac.ir/

 

 

مقارنه‌ی عطارد و زهره

پس از ماه گرفتگی بسیار جذاب در صبحگاه پنجشنبه دوم اسفند ماه، باز هم آسمان صبحگاه میزبان رویداد جالب دیگری است. این بار مقارنه دو سیاره‌ی زهره و عطارد. اگر به یاد داشته باشید در چند هفته گذشته مقارنه مشتری و زهره چه غوغایی در بین رصدگران و عکاسان آسمان شب به راه انداخته بود. اما این بار مقارنه بین سیاره زهره و عطارد روی می‌دهد. عطارد سیاره‌ای است که دیدن آن در هر زمان امکان پذیر نيست. با توجه به نزدیکی این سیاره با خورشید، همیشه در کنار خورشید و در افق قرار دارد.

نقشه‌ی رصدی مقارنه

در این چند روز صبحگاه، اگر قبل از طلوع مهر تابان، نگاهی به افق شرقی و نزدیکی مکان طلوع خورشید بیندازید، جسم نورانی را مشاهده خواهید نمود که همان سیاره زهره یا نگین درخشان آسمان است. سیاره عطارد در نزدیکی افق و پایین‌تر از زهره است و دیدن آن کمی مشکل خواهد بود. اما با گذشت چند روز جدایی زاویه‌ای عطارد از خورشید بیشتر می‌شود و وضعیت رصدی آن به وضعیت مطلوبی خواهد رسید.

اگر از رصدگران صبور باشید می‌توانید نزدیک شدن این دو سیاره به یک دیگر را مشاهده کنید، تا اینکه در صبحگاه روز سه شنبه هفتم اسفند ماه، صورت فلکی جدی (بزماهی) میزبان مقارنه دو سیاره عطارد و زهره با جدایی زاویه ای ۱ درجه و ۱۰ دقیقه خواهد بود. در این مقارنه قدر سیاره زهره ۳.۹- و قدر سیاره عطارد ۰.۳ است. اگر با تلسکوپ به این مقارنه بنگرید قرص سیاره زهره و قرص بسیار کوچک سیاره عطارد را می‌توانید به وضوح مشاهده کنید.

گزارش تصويري خسوف ۲ اسفند

 

هوای صاف در برخی از شهرها هدیه ای بود تا رصدگران بتوانند مشاهدات خود را از این پدیده جذاب ثبت نمایند. گرفت در ساعت 4:04 آغاز شد و از آن زمان تا هنگام غروب در عرض های مختلف انبوه نگاه ها به آسمان دوخته شده بود. در این گزارش حاصل نگاه ها را به تصویر می کشیم.

عکس از ايليا تيموري / روش نورهي چندتايي

 

ماه گرفت کلی زمانی روی می دهد که ماه از میان سایه زمین عبور کند، یا به عبارت دیگر زمین میان خورشید و ماه قرار بگیرد. به هنگام وقوع خسوف کلی، ابتدا ماه به بخش نیسایه زمین وارد می شود، تشخیص این مرحله به علت ضعبف بودن میزان سایه دشوار می نماید، اما با تاریک شدن تدریجی ماه می توان لغزیدن ماه به درون سایه زمین را مشاهده کرد. گرفت اخیر از لبه غربی ماه شروع شد.

مراحل گرفت، عکس از علي نوروزي

 

خسوف کلی در ساعت 6:30 آغاز شد. وفتی ماه به بخش نمام سایه زمین وارد می شود، می توان انحنای سایه زمین را روی ماه دید، با کامل شدن خسوف، ماه بر خلاف انتظار کاملا تاریک نمی شود بلکه به رنگ قرمز مایل می شود، چراکه نور خورشید به سبب گذر از جو زمین شکسته می شود و این موضوع در نهایت سبب روشن شدن ماه می گردد. در این مرحله خورشید برای مناطق غربی طلوع نکرده بود و موقعیت را برای رصد گرفت کلی هموار تر می کرد. در این حالت ساکنان شمال غرب ایران بهترین شرایط رصدی را داشتند.

گرفت کلي، عکس از محدثه عظيم لو

 

پیش بینی ها حاکی از آن بود که در مناطق شمال غربی ماه به رنگ قرمز آجری با حاشیه های سایه به رنگ زرد نمایان خواهد شد، این پیش بینی مربوط به مقیاس دانژون بود.

لحظات قبل از ورود به تمام سايه، عکس از محدثه عظيم لو

 

از آن پس ماه با غروب خود در ایران، ادامه نمایش خود را به قاره های اروپا، آمریکا، آفریقا و بخش کوچکی از خاورمیانه نشان داد و آنها بودند که می توانستند شاهد پایان خسوف باشند.

لحظات ورود ماه به نيمسايه، عکس از کامبيز خالقي

 

همچنین ماه به علت سکنی در صورت فلکی اسد، مقارنه زیبایی را با ستاره قلب الاسد و زحل به نمایش گذاشت. هرچه زمان می گذشت و به طلوع خورشید نزدیک می شدیم، ماه از قلب الاسد فاصله می گرفت و به زحل نزدیک می شد.

مراحل گرفت، مهدي زماني

 

به نظر می آید که ما باید در هر محاق، یعنی در هر بدر که زمین از بین خورشید و ماه می گذرد شاهد خسوف باشیم. اما بر خلاف انتظار ماه در مداری با اختلاف 5 درجه نسبت به سطح مدار زمین به دور ما در گردش است، نقاط تقاطع این دو سطح مداری را گره می نامند. هرگاه ماه و خورشید به گره نزدیک باشند یک خسوف رخ می دهد، و گرفت بعدی که جزئی است در 26 مرداد 1387 رخ می دهد که از ایران نیز با تمام مراحل قابل رویت است. اما برای گرفت کلی بعدی باید تا 25 خرداد  1390 صبر کنیم.

 

مطالب مرتبط: راهنماي گرفت و گالري سايت spaceweather 

عکس از محمد انصاري

عکس از محمد سلطان الکتابي

 

 

 

 

 

عکس از محسن زاد صالح

 

عکس از محمد طاهر پيله ور

 

 

 

 

 

عکس از سعيد بهرامي نژاد

کهکشانی از عصر تاریکی جهان کشف شد

دوره‌‌‌ی تاریكی جهان حدود ۴۰۰۰۰۰ سال پس از مهبانگ آغاز شد. هنگامی كه ماده در جهان در حال انبساط سرد شد، دوره تاریكی شروع شد. ماده سرد شد و ابرهایی از هیدروژن تشكیل داد كه چون مه غلیظی جهان را فرا گرفت. در این زمان هنوز ستاره‌ای وجود نداشت و اجرام پرانرژی مثل کوازارها انرژی كافی برای گرم كردن جهان نداشتند. اما در نهایت كهكشان‌های متعددی كه در آنها ستاره‌های جوان شكل می‌گرفت، انرژی كافی را برای خاتمه دادن به عصر تاریكی فراهم كردند. در مه غلیظ هیدروژنی در برخی نقاط، ستاره‌ها و كهكشان‌ها شكل گرفتند و نورشان گازها را گرم و روشن كرد و عصر تاریكی حدود یك میلیارد سال پس از مهبانگ خاتمه یافت.

تصاویر هابل و اسپیتزر از اين کهکشان جوان

۷۰۰ میلیون سال پس از مهبانگ پیش از آنكه اولین ستاره‌ها جهان سرد و تاریك را دوباره گرم كنند، كهكشان جوان و ستاره سازی به نام A۱۶۸۶-zD۱ كودكی خود را می‌گذراند و با زایش انبوهی از ستارگان، عصر تاریكی را پشت سر می‌گذاشت. این كهكشان احتمالا یكی از كهكشان‌های متعددی است كه به عصر تاریكی خاتمه دادند.

این كهكشان دورتر از آن است كه در نور مریی قابل رویت باشد زیرا انبساط جهان نور آن را سمت طول موج‌های فروسرخ كشیده است. انتقال سرخ این كهكشان بالای ۷ است و یك كاندیدای مهم برای عنوان دورترین كهكشان به شمار می رود. (انتقال به سرخ مهبانگ ۶/۷(هفت و شش دهم) است).

نیرنگ طبیعت در عدسی‌های گرانشی باعث می‌شود كه نور كهكشان‌های بسیار دور تقویت و دیده شود. ستاره شناسان برای دیدن A۱۶۸۶-zD۱ از یك "تلسكوپ طبيعي" استفاده كرده‌اند. اين تلسکوپ کيهاني که طبيعت در اختيار ما گذاشته‌است يک عدسی گرانشی است که نور اجرام زمينه و دورتر را همگرا کرده است. اين عدسي گرانشي خوشه كهكشاني پر جرم و نسبتا نزدیكی (در مقياس فاصله عدسي‌هاي گرانشي) به نام Abell ۱۶۸۹ است كه حدودا ۲/۲ میلیارد سال نوری از ما فاصله دارد. پیچ خوردگی فضا حاصل گرانش قوی خوشه كهكشانی باعث می‌شود تصویر كهكشان‌های پشت سر این خوشه در قوسی اطراف آن قرار بگیرند. این عدسی نور كهكشان‌های دور را تا حدود ۱۰ برابر تقویت می‌كند و همین عامل باعث می‌شود تا كهكشان A۱۶۸۶-zD۱ در تيررس تلسكوپ‌های فضایی قرار بگیرد. تصاویر فروسرخ كه مربوط به كودكی A۱۶۸۶-zD۱ است،‌ نشان می‌دهند كه جرم این كهكشان مثل كهكشان‌های باستانی معادل جرم میلیاردها خورشید است. به عبارتی، جرم آن كسر كوچكی از جرم كهكشان راه شیری است.

حتی با وجود تقویت گرانشی، تنها درخشان‌ترین و سنگین‌ترین ستاره‌های این کهکشان دیده می‌شود و ستاره‌های كم جرم‌تر و كم نورتر، ستاره‌های منفرد و ماده‌ای كه منطقه اطراف ستارگان را روشن كرده است، دیده نمی‌شود. دیدن این پدیده‌ها با امكانات فروسرخ تلسكوپ فضایی «جیمز وب»(James Webb) كه قرار است در ۲۰۱۳ جانشین هابل شود امكان پذیر خواهد شد.

چگونه يك حديث، انيشتن را شگفت‌زده كرد؟

«آلبرت انيشتين» فيزيكدان بزرگ معاصر، در آخرين رساله‌ علمي خود با عنوان "دي ارکلارونگ Die Erklarung – به معناي بيانيه" که در سال 1954 در آمريکا و به زبان آلماني نوشت، اسلام را بر تمامي اديان جهان ترجيح داده و آن را کامل‌ترين ومعقول‌ترين دين دانسته است.
اين رساله در حقيقت همان نامه‌نگاري محرمانه اينشتين با مرحوم آيت‌الله العظمي بروجردي است.
اينشتين در اين رساله "نظريه نسبيت" خود را با آياتي از قرآن کريم و احاديثي از كتاب‌هاي شريف نهج البلاغه و بحارالانوار تطبيق داده و نوشته است که هيچ جا در هيچ مذهبي چنين احاديث پر مغزي يافت نمي‌شود وتنها اين مذهب شيعه است که احاديث پيشوايان آن نظريه ي پيچيده "نسبيت" را ارائه داده ولي اکثر دانشمندان آن را نفهميده‌اند.
يكي از اين حديث‌ها حديثي است که علامه مجلسي در مورد معراج جسماني رسول اکرم (ص) نقل مي‌کند که: «هنگام برخاستن از زمين، لباس يا پاي مبارک پيامبر به ظرف آبي مي‌خورد و آن ظرف واژگون مي‌شود. اما پس از اينکه پيامبر اکرم(ص) از معراج جسماني باز مي‌گردند مشاهده مي‌کنند که پس از گذشت اين همه زمان، هنوز آب آن ظرف در حال ريختن روي زمين است». اينشتين اين حديث را از گرانبهاترين بيانات علمي پيشوايان شيعه در زمينه "نسبيت زمان" دانسته و شرح فيزيکي مفصلي بر آن مي‌نويسد. اينشتين همچنين در اين رساله "معاد جسماني" را از راه فيزيکي اثبات مي‌کند. او فرمول رياضي معاد جسماني را عکس فرمول معروف "نسبيت ماده و انرژي" مي‌داند:

E = M.C2 >> M = E :C2

يعني اگر حتي بدن ما تبديل به انرژي شده باشد دوباره مي‌تواند عينا" به تبديل به ماده و زنده شود.
اينشتين در اين کتاب همواره از آيت الله بروجردي با احترام و به لفظ"بروجردي بزرگ" ياد کرده و از شادروان پروفسور حسابي نيز بارها با لفظ"حسابي عزيز" ياد کرده است.
( اصل نسخه اين رساله اکنون به لحاظ مسايل امنيتي به صندوق امانات سري لندن (بخش امانات پروفسور ابراهيم مهدوي) سپرده شده و نگهداري مي‌شود. اين رساله را پروفسورابراهيم مهدوي (مقيم لندن) ، با کمک يکي از اعضاء شرکت اتومبيل‌سازي "بنز" و به بهاي 3000000دلار از يک عتيقه‌فروش يهودي خريداري كرد.)
دستخط اينشتين در تمامي صفحات اين کتابچه توسط خط‌ شناسي رايانه‌اي چک شده و تأييد گشته است

خوشه جوان ستاره ای Westerlund 2

شرح:

تصویر فوق ترکیبی از طیف های فراسوی نور مرئی است که در آن زادگاه ستاره ای غبار آلود RCW 49 ، اطراف خوشه ستاره ای جوانی با نام Westerlund 2 را احاطه کرده است. داده های فروسرخ از دید تلسکوپ فضایی اسپیتزر به رنگ سیاه و سفید نشان داده شده اند، در مرحله بعدی تلسکوپ پرتو ایکس چاندرا با داده های خود (به صورت رنگ کاذب)، ستاره های داغ و پرانرژی را در داخل و بخش های مرکزی نمایان کرده است. با نگاه به صورت فلکی با شکوه و جنوبی قنطورس توانسته ایم مناظری آشکار از ستاره ها و ساختارهای پنهان از گازهای تیره که تلسکوپ های اپتیکی توانایی مشاهده آنها را ندارند، داشته باشیم. Westerlund 2، تنها 2 میلیون سال یا حتی کمتر عمر دارد. در این خوشه درخشان ترین و پر جرم ترین ستاره های کهکشان ما وجود دارند، در نتیجه این ستارگان کم عمر هستند. همچنین در داده های فرو سرخ، قرص های پیش سیاره ای در مناطق متراکم که ستاره ها در حال شکل گیری هستند، شناسایی شده اند. محاسبات حاکی از آن است که فاصله این جرم از ما 20000 سال نوری، و اندازه مربعی که چاندرا آن را مورد بررسی قرار داده 50 سال نوری است.
عکس از:

X-ray; Y.Nazé, G.Rauw, J.Manfroid (Université de Liège), CXC, NASA
Infrared; E.Churchwell (University of Wisconsin), JPL, Caltech, NASA

آسمان پر از سياهچاله است

سالهاست كه يكي از اسرار كيهان اخترشناسان را شگفت زده كرده است. ولي آنها تصور مي كنند كه پاسخي براي اين معما يافته اند.

به هر سو از آسمان كه نگاه مي كنيم تابشهاي پراكنده اي از تشعشع پرتو ايكس پس زمينه را مي بينيم. اما اين تشعشع از كجا منشا مي گيرد؟

اختر شناسان رصد خانه پرتو ايكس چاندرا را براي 23 روز طي يك دوره 2 ساله به سمت قسمتي از آسمان نشانه رفته اند و 600 منبع را مشخص و تعيين كردند.

اين تابش در واقع تابش پس زمينه نيست بلكه تشعشع پرتو ايكسي است كه از صدها ميليون سياهچاله فوق حجيم كه مشابه آن در مركز كهكشان راه شيري قرار دارد گسيل مي شود.

نيل براندت ، پروفسور اختر شناسي و اختر فيزيك مي گويد" ما تلاش كرديم تا آماري از تمامي سياهچاله را تهيه كنيم و بدانيم كه شكل آنها چگونه است. ما همچنين قصد داشتيم تا چگونگي رشد سياهچاله ها را طي تاريخ كيهان مشخص و اندازه گيري كنيم."

پژوهشگران نگاه و رصد خود را روي گسيلهاي پرتو ايكس متمركز كردند زيرا نواحي اطراف سياهچاله ها پرتوهاي ايكس و نور مرئي منتشر مي كنند. ماهيت نافذ پرتوهاي ايكس شيوه مستقيمي را براي تشخيص ساهچاله ها فراهم مي آورد.

براندت اضافه مي كند" ما سياهچاله هاي فوق حجيم فعالي را در مركز كهكشانهاي بزرگ پيدا كرديم. كهكشان ما نيز در مركز خود سياهچاله اي دارد كه اندازه آن معادل 2.6 ميليون جرم خورشيدي است. امروزه سياهچاله كهكشان ما فعال نيست ولي احتمال مي دهيم كه در گذشته فعال بوده است." آنچه كه پژوهشگران به آن دست يافتند اين است كه تعداد سياهچاله هاي فوق حجيم بيشتر از انتظار قبلي اخترشناسان است. اين پژوهشگران همچنين دريافتند كه سياهچاله ها به گونه اي متفاوت از آنچه كه آنها قبل از رصدهاي چاندرا تصور مي كردند تكامل يافته اند. با ملاك قرار دادن 600 سياهچاله اي كه چاندرا موفق به يافتن آنها شد ، براندت اين نظر و پيشنهاد را مطرح مي كند كه حدود 300 ميليون سياهچاله فوق حجيم در كل گستره آسمان وجود دارد.  

اطلاعات بيشتر : http://www.universetoday.com/am/publish/glimpse_at_universe.html?2022006

 

منبع خبر : Universetoday.com

 

بازتاب های نور از V838 Mon

شرح:

دلیل فوران V838 Mon چیست؟ به دلایل نامشخص، لایه های خارجی ستاره V838 Mon در ژانویه 2002 به طور ناگهانی گسترده شد و این جرم به درخشان ترین و بزرگ ترین ستاره کهکشان راه شیری بدل شد. این ستاره سریعا کم فروغ شد. انفجارات ستاره ای به این شکل تا پیش از این دیده نشده بود. نواخترها و ابرنواخترها ماده را به بیرون پرتاب می­کنند. اگر چه در تصویر تلسکوپ فضایی هابل به نظر می­رسد که این ستاره در حال انتشار ماده در فضا است، اما این در حقیقت بازتاب نور از لایه­های دور مجموعه ی غبار میان ستاره ای است که ستاره ر احاطه کرده اند. V838 Mon در فاصله 20000 سال نوری و در صورت فلکی تک شاخ قرار دارد. قطر حلقه بازتاب نور در تصویر 6 سال نوری است.
عکس از: NASA and the Hubble Heritage Team (AURA/STScI)

خلیج کوچک رنگین کمان ها

شرح : نواحی تیره و هموار که صورت ماه را پوشانده اند، در زبان لاتین با نام اقیانوس و دریا شناخته می شوند. نامگذاری ها به صورت قراردادی، تاریخی هستند. با این حال نام ها می توانند کنایه ای باشند به ساکنین تاریخ فضا، کسانی که ماه، این جهان خشک، بدون هوا، همراه با مناطق هموار و تیره به صورت دهانه های آتشفشانی و طغیان کرده و آبگیرهای برخوردی، را شناخته اند. برای مثال این منظره زیبا از ماه، که تصویری موزائیکی و تلسکوپی است، نگاهی سراسری به پهنای شمال غربی «دریای ایمبریوم» (Mare Imbrium )، یا دریای باران ها درون گودال «ایریدیوم» (Iridium) –خلیج کوچک رنگین کمان- دارد. این خلیج کوچک 250 کیلومتر پهنا دارد و به واسطه کوه های ژوراسیکی (montes) احاطه شده است، کران های آن در پایین با ناهمواری کمانی شکل دماغه promontorium ختم می شود. این دماغه که با نور خورشید روشن شده، ارتفاعی 3000 متری از سطح خلیج دارد. در بالای کمان دماغه «هراکلیدس» (Heraclides) قرار دارد، که همچون دختری در ماه به نظر می رسد.
عکس از : Alan Friedman

Abell 2218: عدسی کیهانی

شرح: گرانش نور را خم می­کند. و به همین دلیلخوشه ­های کهکشانی همانند تلسکوپ­های کیهانی عمل می­کنند. تقریبا تمامی اجرام این تصویر تلسکوپ فضایی هابل کهکشان­های خوشه کهکشانی موسوم به Abell 2218 هستند. این خوشه کهکشانی به قدری سنگین و متراکم است که نور کهکشان­های پشتی خود را خم و کانونی می کند. به این ترتیب، تصاویر تکراری کهکشان­های زمینه با اعوجاج حاصل می­شود. Abell 2218 در فاصله 3میلیارد سال نوری و در صورت فلکی شمالی اژدها قرار گرفته است. قدرت بالای این خوشه کهکشانی دانشمندان را در یافتن دورترین کهکشان کشف شده(انتقال به سرخ 5.58) یاری کرد. این کهکشان جوان و کم فروغ در راست و پایین این خوشه دیده می­شود. عکس از:
 Andrew Fruchter (STScI) et al., WFPC2, HST, NASA

پیشواز خسوف

 

در خسوف (ماه گرفتگی)، زمین در حرکت مداری خود به دور خورشید سایه اش را، که در فضا در سمتی مخالف خورشید ممتد است، به دنبال می کشد. به عبارت دیگر زمین میان خورشید و ماه قرار می گیرد و سایه زمین بر ماه می افتد. سایه زمین به شکل یک مخروط است که قاعده آن مقطع زمین و طول متوسط آن 1380 هزار کیلومتر است. طول این سایه، بر اثر تغییر فاصله زمین از خورشید، تا حدود 40 هزار کیلومتر نسبت به مقدار متوسط تغییر می کند. خسوف زمانی اتفاق می افتد که ماه وارد مخروط سایه زمین شود. تصویر فوق نیز خسوف را از میان آتشکده نیاسر نشان می دهد. شما نیز فرصت را از دست ندهید، خود را برای خسوف 2 اسفند آماده کنید و با نگاه خود زمین و آسمان را به هم پیوند دهید.

عکس از محمد سلطان الکتابي

رونمایی از نخستین سامانه ی فضایی ایران

۱۵ بهمن ۱۳۸۶ ساعت نه و پانزده دقيقه